# Mijozlar
Mijozlar bazasi
**CRM → Mijozlar** ga kirilganda tizimda barcha mijozlar ro‘yxati ko‘rinadi.
Ushbu bo‘lim orqali mijozlar bazasini yuritish, ularni segmentlash va savdo jarayonlarini mijozlar kesimida boshqarish mumkin.
Mijozlar ro‘yxatida har bir mijoz bo‘yicha asosiy ma’lumotlar ko‘rsatiladi, masalan: ism, telefon raqami, kategoriya, birinchi va oxirgi savdo sanasi, xaridlar soni va o‘rtacha savdo ko‘rsatkichlari.
Kategoriya
**CRM → Kategoriyalar** ga kirilganda tizimda yaratilgan barcha mijoz kategoriyalari ro‘yxati ko‘rinadi.
Ushbu bo‘lim orqali mijozlarni turli kategoriyalarga ajratish mumkin. Bu esa mijozlar bilan ishlashni yanada tizimli va qulay qiladi.
Masalan, mijozlarni optom, dona yoki boshqa turdagi guruhlarga ajratish orqali ular bo‘yicha alohida savdo strategiyalarini qo‘llash mumkin.
Yangi kategoriya yaratish uchun Yaratish tugmasi bosiladi va quyidagi ma’lumotlar kiritiladi:
• **Nom** — kategoriya nomi kiritiladi. Bu mijozlarni guruhlash uchun ishlatiladi.
• **Yuqori kategoriya** — agar kerak bo‘lsa, kategoriyani boshqa kategoriya ichiga bog‘lash mumkin (subkategoriya sifatida).
Kategoriya yaratilgandan so‘ng, mijozlarni ushbu kategoriyaga biriktirish mumkin.
Mjioz yaratish
CRM → Mijozlar bo‘limida Yaratish tugmasi bosilganda yangi mijoz qo‘shish oynasi ochiladi.
Ushbu bo‘lim orqali yangi mijozlar tizimga kiritiladi va ular bilan bog‘liq barcha ma’lumotlar saqlanadi.
Mijoz yaratishda quyidagi ma’lumotlar kiritiladi:
• **Rasm** — mijoz rasmi yoki logotipi yuklanadi.
• **Mijoz turi** — mijoz turi tanlanadi (jismoniy shaxs yoki yuridik shaxs).
• **Ismi** — mijozning ismi yoki tashkilot nomi kiritiladi.
• **INN** — agar mavjud bo‘lsa, soliq identifikatsiya raqami kiritiladi.
• **Jinsi** — mijoz jinsi tanlanadi (jismoniy shaxs uchun).
• **Mas’ul shaxs** — ushbu mijoz uchun javobgar xodim belgilanadi.
• **Sodiqlik kartasi** — mijozga biriktirilgan sodiqlik kartasi kiritiladi yoki skaner qilinadi.
• **Manba** — mijoz qayerdan kelgani (reklama, tavsiya va boshqalar) belgilanadi.
• **Telefon** — mijozning telefon raqami kiritiladi. Bir nechta telefon qo‘shish imkoniyati mavjud.
• **Kategoriya** — mijoz qaysi kategoriyaga tegishli ekanligi tanlanadi.
• **Joylashuv** — mijoz manzili yoki joylashuvi kiritiladi (xaritada belgilash mumkin).
• **Yetkazib beruvchi** — agar mijoz yetkazib beruvchi bo‘lsa, ushbu belgi yoqiladi.
• **Fayl yuklash** — mijozga tegishli hujjatlar biriktiriladi.
• **Izoh** — qo‘shimcha ma’lumot yoki eslatma yoziladi.
• **Xabar yuborish** — mijozga avtomatik xabar yuborish funksiyasi yoqiladi yoki o‘chiriladi.
• **Holat** — mijoz aktiv yoki noaktiv holatda ekanligi belgilanadi.
Qo‘shimcha ma’lumotlar bo‘limi orqali yanada batafsil ma’lumotlar kiritish mumkin:
• **Familiyasi** — mijoz familiyasi.\
• **Otasining ismi** — mijoz otasining ismi.\
• **Tug‘ilgan sanasi** — mijoz tug‘ilgan sana.\
• **Manzil** — qo‘shimcha manzil ma’lumotlari.\
• **Yuridik shaxs** — agar mavjud bo‘lsa, yuridik ma’lumotlar.\
• **Telegram** — mijozning Telegram akkaunti.\
• **Email** — mijoz email manzili.
Barcha ma’lumotlar kiritilgandan so‘ng saqlanadi va mijoz tizimga qo‘shiladi.
Natijada, mijozlar haqidagi barcha ma’lumotlar yagona tizimda saqlanadi va ular bilan ishlash jarayoni yanada qulaylashadi.
Mijoz oynasi
**CRM → Mijozlar bo‘limida mijoz ustiga bosilganda** uning to‘liq ma’lumotlari ochiladi.
Bu yerda mijoz bilan bog‘liq barcha ma’lumotlar: qarzdorlik, savdolar, to‘lovlar va boshqa tarixlar ko‘rinadi.
### Oldi-berdi hisoboti
Oldi-berdi hisoboti bo‘limida mijoz bilan bo‘lgan barcha pul harakatlari to‘liq ko‘rinadi.
Bu yerda siz mijoz sizga qancha qarzdor yoki qancha to‘lov qilganini aniq kuzatishingiz mumkin.
**Jadval ma’lumotlari**
• **Vaqt** — operatsiya qachon amalga oshirilgani\
• **Amal** — nima bo‘lgani (savdo, to‘lov va h.k.)\
• **Izoh** — qo‘shimcha ma’lumot\
• **Debet** — mijoz tomonidan to‘langan summa\
• **Kredit** — mijozga sotilgan mahsulot yoki xizmat summasi\
• **Balans** — har bir operatsiyadan keyingi qoldiq
**Qanday ishlaydi**
• Siz mijozga mahsulot sotasiz → summa **kreditga yoziladi** (qarz oshadi)\
• Mijoz to‘lov qiladi → summa **debetga yoziladi** (qarz kamayadi)
Natijada:\
• **Balans** har doim mijozning hozirgi qarzini ko‘rsatadi
**Misol**
1. Mijozga 1 000 000 so‘mlik savdo qilindi\
→ Kredit: 1 000 000\
→ Balans: -1 000 000 (mijoz qarzdor)
2. Mijoz 400 000 so‘m to‘ladi\
→ Debet: 400 000\
→ Balans: -600 000
**Foydasi**
• Mijoz bilan hisob-kitobni aniq yuritish\
• Qarzdorlikni nazorat qilish\
• Har bir operatsiyani tarix bo‘yicha tekshirish
**Muhim**
Oldi-berdi hisoboti avtomatik shakllanadi:\
• Savdo qilinganda\
• To‘lov qabul qilinganda\
• Qaytarish yoki boshqa moliyaviy harakatlarda
### Balans
Balans bo‘limida mijozning siz bilan hisob-kitobi umumiy holatda ko‘rsatiladi.
Bu yerda mijoz sizga qancha qarzdor yoki siz undan qancha oldindan pul olganingizni ko‘rish mumkin.
**Joriy balans**
• Joriy balans — mijozning hozirgi hisob-kitob holati
Balans quyidagicha tushuniladi:\
• Musbat bo‘lsa — siz mijozdan qarzdorsiz (avans bor)\
• Manfiy bo‘lsa — mijoz sizdan qarzdor
**Tashkilotlar kesimida**
Agar sizda bir nechta filial yoki do‘kon bo‘lsa:
• Har bir tashkilot bo‘yicha alohida balans ko‘rsatiladi\
• Qaysi filialda mijoz qarzdorligini ko‘rish mumkin
**Jami**
• Jami (asosiy valyutada) — barcha filiallar bo‘yicha umumiy balans
Bu umumiy hisob-kitobni tezda ko‘rish imkonini beradi.
**Balans avtomatik hisoblanadi:**
• Mahsulot sotilganda → balans oshadi (mijoz qarzdor bo‘ladi)\
• Mijoz to‘lov qilganda → balans kamayadi\
• Qaytarish bo‘lsa → balans qayta hisoblanadi
**Misol**
1. Mijoz 1 000 000 so‘mlik mahsulot oldi\
→ Balans: -1 000 000
2. Mijoz 300 000 so‘m to‘ladi\
→ Balans: -700 000
3. Yana 700 000 to‘ladi\
→ Balans: 0 (hisob yopildi)
**Qo‘shimcha imkoniyatlar**
• Qarzdorlik limiti — mijoz uchun maksimal qarz belgilash mumkin\
• Konvertatsiya — agar turli valyutalar bo‘lsa, ularni o‘zgartirish mumkin
**Foydasi**
• Mijozlar qarzini nazorat qilish\
• Qaysi mijoz qancha qarzdorligini tez ko‘rish\
• Hisob-kitobni soddalashtirish
Agar balans musbat bo‘lsa —siz mijozdan qarzdorsiz\
Agar manfiy bo‘lsa — mijoz sizdan qarzdor
### Cashback
Cashback bo‘limida mijozga yig‘ilgan bonus (keshbek) va uning tarixi ko‘rsatiladi.
Bu bonuslar odatda savdo jarayonida mijozga qaytariladigan mablag‘ sifatida hisoblanadi.
• **Joriy balans** — mijozda hozir mavjud cashback summasi
Bu summa mijoz keyingi xaridlarda ishlatishi mumkin bo‘lgan bonus hisoblanadi.
**Cashback tarixi** - Bu yerda mijozga berilgan barcha cashbacklar va ularning harakati ko‘rinadi.
**Jadvalda:**
• **Vaqt** — cashback berilgan sana va vaqt\
• **Amal** — cashback qayerdan kelgani (qaysi savdo yoki operatsiya)\
• **Debet** — cashback ishlatilgan summa\
• **Kredit** — cashback qo‘shilgan summa
**Qanday ishlaydi**
• Mijoz savdo qilganda — unga cashback beriladi\
• Bu summa avtomatik ravishda uning cashback balansiga qo‘shiladi\
• Keyingi xaridda — cashbackni ishlatish mumkin
**Misol**
• Mijoz 1 000 000 so‘mlik xarid qildi\
• 5% cashback berildi → 50 000 so‘m\
• Bu summa cashback balansiga tushadi
Keyingi savdoda:\
• Mijoz shu 50 000 so‘mni ishlatishi mumkin
**Muhim**
Cashback ishlashi uchun:\
• Tizimda cashback sozlamalari yoqilgan bo‘lishi kerak\
• Sozlamalar→ Cashback bo‘limida foiz yoki qoidalar belgilangan bo‘ladi
### Savdo tarixi
Savdo tarixi bo‘limida mijoz bilan amalga oshirilgan barcha savdolar ro‘yxati ko‘rsatiladi.
Bu yerda mijoz qachon, qancha va qanday savdo qilganini ko‘rish mumkin.
**Jadval ma’lumotlari**
• **№** — tartib raqami\
• **Savdo raqami** — har bir savdoga berilgan unikal ID\
• **Savdo turi** — savdo yoki qaytarilgan savdo\
• **Sotilgan vaqti** — savdo amalga oshirilgan sana va vaqt\
• **Holati** — savdo holati (bajarildi yoki bekor qilindi)\
• **To‘lanishi kerak** — ushbu savdo bo‘yicha hali to‘lanmagan summa\
• **Jami qaytarilgan** — agar qaytarish bo‘lgan bo‘lsa, qaytarilgan summa
**Qanday ishlaydi**
• Har bir savdo avtomatik ravishda shu ro‘yxatga tushadi\
• Agar mahsulot qaytarilsa — u alohida “qaytarilgan” sifatida ko‘rsatiladi\
• To‘lanmagan summalar balans bilan bog‘liq bo‘ladi
**Misol**
• 999 000 so‘mlik savdo qilindi\
→ To‘lanishi kerak: 999 000
• Agar to‘lov qilinsa\
→ Bu summa kamayadi
• Agar qaytarish bo‘lsa\
→ “Jami qaytarilgan” ustunida chiqadi
**Foydasi**
• Mijozning xarid tarixini ko‘rish\
• Qaysi savdo qachon bo‘lganini tekshirish\
• Qarz va qaytarishlarni nazorat qilish
### Mahsulotlar savdosi
Mahsulotlar savdosi bo‘limida mijoz tomonidan sotib olingan barcha mahsulotlar ro‘yxati ko‘rsatiladi.
Bu yerda mijoz qaysi mahsulotni, qachon va qaysi savdo orqali olganini ko‘rish mumkin.
**Jadval ma’lumotlari**
• **№** — tartib raqami\
• **Mijoz** — mahsulotni sotib olgan mijoz\
• **Mahsulotlar** — sotilgan mahsulot nomi\
• **Kategoriya** — mahsulot qaysi kategoriyaga tegishli\
• **O‘lchov birligi** — mahsulot o‘lchovi (dona, litr, kilogram va h.k.)\
• **Savdo raqami** — mahsulot qaysi savdoga tegishli ekanligi\
• **Holati** — savdo holati (bajarilgan yoki bekor qilingan)
**Qanday ishlaydi**
• Har bir savdo ichidagi mahsulotlar alohida-alohida shu ro‘yxatga tushadi\
• Bitta savdoda bir nechta mahsulot bo‘lsa — har biri alohida qatorda chiqadi\
• Savdo bekor qilinsa yoki qaytarilsa — holati orqali ko‘rinadi
**Misol**
• Mijoz “Olmali sok” sotib oldi\
→ ro‘yxatda mahsulot nomi va kategoriyasi bilan chiqadi
• Agar boshqa mahsulot ham olsa\
→ u ham alohida qatorda ko‘rsatiladi
**Foydasi**
• Mijoz nimani ko‘proq sotib olayotganini ko‘rish\
• Eng ko‘p sotilayotgan mahsulotlarni aniqlash\
• Sotuvni mahsulot kesimida tahlil qilish
### Hisob faktura
Hisob faktura bo‘limida mijozga berilgan barcha hisob-fakturalar ro‘yxati ko‘rsatiladi.
Bu yerda mijozga qilingan savdolar bo‘yicha rasmiy hisob-kitoblarni ko‘rish mumkin.
**Jadval ma’lumotlari**
• **№** — tartib raqami\
• **Raqami** — faktura raqami\
• **Sana** — faktura yaratilgan sana\
• **Tashkilot** — qaysi filial yoki do‘konda yaratilgani\
• **Turi** —\
— **Kirim** — mijozdan pul tushgan\
— **Chiqim** — mijozga mahsulot yoki xizmat berilgan\
• **To‘lanishi kerak** — faktura bo‘yicha umumiy summa\
• **To‘langan** — mijoz tomonidan to‘langan summa
**Qanday ishlaydi**
• Har bir savdo uchun hisob-faktura yaratiladi\
• Faktura orqali mijozning qarzi shakllanadi\
• Mijoz to‘lov qilganda — “to‘langan” summasi oshadi
**Misol**
• 999 000 so‘mlik savdo qilindi\
→ To‘lanishi kerak: 999 000\
→ To‘langan: 0
• Mijoz to‘lov qildi\
→ To‘langan: 999 000\
→ Qarzdorlik yopiladi
**Turlari**
• **Kirim faktura** — mijozdan olingan to‘lovlar\
• **Chiqim faktura** — mijozga sotilgan mahsulot yoki xizmatlar
**Filtr va eksport**
• Sana bo‘yicha fakturalarni filtrlash mumkin\
• Tashkilot (filial) bo‘yicha ajratish mumkin\
• Ma’lumotlarni eksport qilish imkoniyati mavjud
**Foydasi**
• Mijoz bilan rasmiy hisob-kitobni yuritish\
• Qancha qarz borligini aniq ko‘rish\
• To‘lovlar va savdolarni bog‘lash
### To‘lov tarixi
To‘lov tarixi bo‘limida mijoz tomonidan amalga oshirilgan barcha to‘lovlar ro‘yxati ko‘rsatiladi.
Bu yerda mijoz qachon, qancha va qanday usulda to‘lov qilganini ko‘rish mumkin.
**Jadval ma’lumotlari**
• **№** — tartib raqami\
• **Raqami** — to‘lov hujjati raqami\
• **Sana** — to‘lov qilingan sana\
• **Yaratilgan vaqt** — to‘lov tizimga kiritilgan vaqt\
• **Yakunlangan sana** — to‘lov tasdiqlangan vaqt\
• **Kirim** — mijoz tomonidan to‘langan summa\
• **Chiqim** — agar pul qaytarilgan bo‘lsa, chiqim summasi\
• **To‘lov usuli** — naqd, karta (Click, Payme va h.k.)\
• **Holati** — to‘lov bajarilgan yoki bekor qilingan\
• **To‘lov turi** — to‘lov nimaga tegishli (masalan: savdo)\
• **Kassir** — to‘lovni qabul qilgan xodim\
• **Izoh** — qo‘shimcha ma’lumot
**Qanday ishlaydi**
• Mijoz to‘lov qilganda — bu yerga yozuv qo‘shiladi\
• Har bir to‘lov avtomatik ravishda balansga ta’sir qiladi\
• To‘lov savdo yoki faktura bilan bog‘langan bo‘ladi
**Misol**
• Mijoz 999 000 so‘m to‘ladi\
→ Kirim: 999 000\
→ Balans kamayadi
• To‘lov Click orqali qilindi\
→ To‘lov usuli: Click
### Eslatmalar
Eslatmalar bo‘limi mijoz bilan bog‘liq muhim vazifalar va eslatmalarni yozib borish uchun ishlatiladi.
Bu orqali mijozga qachon bog‘lanish, qarzni eslatish yoki uchrashuvlarni rejalashtirish mumkin.
**Asosiy imkoniyatlar**
• Mijoz uchun eslatma qo‘shish mumkin\
• Sana va vaqt belgilash mumkin\
• Mas’ul xodimni ko‘rsatish mumkin\
• Eslatma matnini yozish mumkin
**Qanday ishlaydi**
• Eslatma yaratiladi\
• Belgilangan sana va vaqtda eslatma ko‘rinadi\
• Xodim mijoz bilan kerakli ishni bajaradi
**Eslatma tarkibi**
• **Muddat** — eslatma bajarilishi kerak bo‘lgan sana va vaqt\
• **Mas’ul shaxs** — kim bajarishi kerakligi\
• **Matn (izoh)** — nima qilish kerakligi yoki eslatma mazmuni
**Misol**
• 17.03.2026, 16:00\
→ “Mijozga qarzni eslatish”
• 20.03.2026, 10:00\
→ “Yangi mahsulot haqida qo‘ng‘iroq qilish”
### Audit tarixi
Audit tarixi bo‘limida mijozga oid barcha o‘zgarishlar tarixi saqlanadi.
Bu yerda kim, qachon va qanday ma’lumotni o‘zgartirgani ko‘rish mumkin.
**Asosiy imkoniyatlar**
• Mijoz ma’lumotlaridagi barcha o‘zgarishlarni ko‘rish\
• Eski va yangi qiymatlarni solishtirish\
• O‘zgarish qachon va kim tomonidan qilinganini aniqlash
**Qanday ishlaydi**
• Har safar mijoz ma’lumotlari o‘zgartirilganda tizim uni yozib boradi\
• O‘zgarishlar tarix ko‘rinishida saqlanadi\
• Har bir o‘zgarishda eski va yangi qiymatlar ko‘rsatiladi
**O‘zgarish tarkibi**
• **O‘zgarish turi** — qaysi ma’lumot o‘zgargani (masalan: manzil, telefon, tur)\
• **Eski qiymat** — o‘zgarishdan oldingi ma’lumot\
• **Yangi qiymat** — o‘zgartirilgandan keyingi ma’lumot\
• **Sana va vaqt** — o‘zgarish qachon amalga oshirilgani\
• **Holat** — yaratilgan yoki yangilanganligi
**Misol**
• Manzil o‘zgartirildi\
→ Eski: mavjud emas\
→ Yangi: Yunusobod, Toshkent
• Turi o‘zgartirildi\
→ Eski: yo‘q\
→ Yangi: Jismoniy shaxs
**Foydasi**
• Kim nima o‘zgartirganini nazorat qilish\
• Xatoliklarni aniqlash va tekshirish\
• Ma’lumotlar tarixini saqlash
### Xabar tarixi
Xabar tarixi bo‘limida mijozga yuborilgan barcha SMS yoki xabarlar ro‘yxati ko‘rsatiladi.
Bu orqali mijoz bilan qanday xabarlar almashilgani va ular yetib borgan-bormaganini nazorat qilish mumkin.
**Jadval ma’lumotlari**
• **№** — tartib raqami\
• **Telefon raqami** — xabar yuborilgan mijoz raqami\
• **Qabul qiluvchi nomi** — mijoz nomi\
• **Content** — yuborilgan xabar matni\
• **Holati** — xabar holati (yuborildi, yetkazildi, xatolik)\
• **Yaratilgan vaqt** — xabar yuborilgan sana va vaqt\
• **Sabab** — xabar yuborilish sababi (masalan: qarz eslatmasi, aksiya, tizim xabari)
**Qanday ishlaydi**
• Tizim orqali yuborilgan har bir SMS shu yerda saqlanadi\
• Xabar yuborilganda uning holati yoziladi\
• Agar SMS platforma (masalan Eskiz) ulangan bo‘lsa, status yangilanadi
**Misol**
• “Sizda 150 000 so‘m qarz mavjud”\
→ Holati: Yetkazildi
• “Yangi mahsulot keldi”\
→ Holati: Yuborildi
**Foydasi**
• Mijozga yuborilgan xabarlarni nazorat qilish\
• Qaysi xabar yetib borganini tekshirish\
• Marketing va eslatmalar samaradorligini ko‘rish
Mijozlarni xaritadan ko'rish
**CRM → Mijozlarni xaritada ko‘rish** bo‘limiga kirilganda tizimdagi barcha mijozlar xarita ustida joylashuvi bilan ko‘rsatiladi.
Ushbu bo‘lim orqali mijozlarning geografik joylashuvini ko‘rish va ularning qaysi hududlarda joylashganini tahlil qilish mumkin.
Mijoz yaratishda kiritilgan manzil avtomatik ravishda xaritada belgilanadi. Har bir mijoz alohida marker (belgi) sifatida ko‘rsatiladi.
Agar bir hududda bir nechta mijoz bo‘lsa, ular guruhlanib bitta marker ostida son bilan ko‘rsatiladi.
**Qanday ishlaydi**
• Mijoz yaratishda uning manzili kiritiladi\
• Tizim ushbu manzilni xaritada belgilaydi\
• Barcha mijozlar umumiy xaritada ko‘rinadi\
• Marker ustiga bosilganda mijoz ma’lumotlari chiqadi
**Asosiy imkoniyatlar**
• Mijozlarni xaritada ko‘rish\
• Hudud bo‘yicha mijozlarni tahlil qilish\
• Bir joyda nechta mijoz borligini aniqlash\
• Qidiruv va filtr orqali kerakli mijozlarni topish
**Misol**
• Yunusobod hududida 3 ta mijoz mavjud\
→ Xarita ustida “3” ko‘rinishida chiqadi
• Marker ustiga bosilganda\
→ Mijoz nomi va qisqa ma’lumotlari ko‘rinadi
**Natija**
• Mijozlar joylashuvini aniq ko‘rish\
• Yetkazib berish va savdoni rejalashtirishni osonlashtirish\
• Qaysi hududda ko‘proq mijoz borligini aniqlash\
• Hudud bo‘yicha savdo strategiyasini shakllantirish
---
# Agent Instructions: Querying This Documentation
If you need additional information that is not directly available in this page, you can query the documentation dynamically by asking a question.
Perform an HTTP GET request on the current page URL with the `ask` query parameter:
```
GET https://docs.bito.online/readme/crm/mijozlar.md?ask=
```
The question should be specific, self-contained, and written in natural language.
The response will contain a direct answer to the question and relevant excerpts and sources from the documentation.
Use this mechanism when the answer is not explicitly present in the current page, you need clarification or additional context, or you want to retrieve related documentation sections.
